1
Οριζοντασ
παιδί · έφηβος · οικογένεια
Πυρηνικά χαρακτηριστικά της ΔΕΠΥ
Η ΔΕΠΥ χαρακτηρίζεται από τρία βασικά συμπτώματα:
- Διάσπαση προσοχής
- Υπερκινητικότητα
- Παρορμητικότητα
Τα συμπτώματα αυτά επηρεάζουν:
- τη σχολική απόδοση
- την κοινωνική προσαρμογή
- τη συναισθηματική ρύθμιση
- την αυτοεκτίμηση του παιδιού
Η αναγνώριση της ΔΕΠΥ γίνεται συχνότερα μεταξύ 3 και 7 ετών, συνήθως με την είσοδο στο σχολείο, όταν αυξάνονται οι απαιτήσεις συγκέντρωσης, οργάνωσης και συμμόρφωσης σε κανόνες.
Διάγνωση και αντιμετώπιση
Η διάγνωση πραγματοποιείται από παιδοψυχίατρο ή αναπτυξιολόγο, μέσω κλινικής αξιολόγησης και συλλογής πληροφοριών από το οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον.
Η αποτελεσματική αντιμετώπιση της ΔΕΠΥ βασίζεται σε συνδυαστικό μοντέλο παρέμβασης, που μπορεί να περιλαμβάνει:
Ψυχοεκπαιδευτική υποστήριξη
Ψυχολογική παρέμβαση στο παιδί
Συμβουλευτική γονέων
Εργοθεραπευτική Παρέμβαση
Θεραπευτικά προγράμματα συνοδών δυσκολιών (Λογοθεραπεία, Ειδικό Παιδαγωγικό)
Φαρμακευτική αγωγή, όταν κρίνεται απαραίτητο
2
Οριζοντασ
παιδί · έφηβος · οικογένεια
Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές & Διαταραχές Αυτιστικού Φάσματος (ΔΑΦ)
Με τον όρο Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές (ΔΑΔ) αναφερόμαστε σε μια ομάδα διαταραχών που επηρεάζουν την ανάπτυξη πολλαπλών βασικών δεξιοτήτων, με κύριους άξονες τη δυσκολία στην κοινωνική αλληλεπίδραση, την επικοινωνία και τη συμπεριφορά.
Σύμφωνα με τη σύγχρονη επιστημονική ταξινόμηση (DSM-5), οι ΔΑΔ εντάσσονται πλέον στον ευρύτερο όρο Διαταραχές Αυτιστικού Φάσματος (ΔΑΦ), ο οποίος περιλαμβάνει διαφορετικά επίπεδα λειτουργικότητας και αναπτυξιακά προφίλ.
Στο φάσμα περιλαμβάνονται:
Αυτισμός
Σύνδρομο Asperger (όρος που χρησιμοποιείται κυρίως περιγραφικά)
Σύνδρομο Rett
Παιδική Αποδιοργανωτική Διαταραχή
Διάχυτη Αναπτυξιακή Διαταραχή μη προσδιοριζόμενη αλλιώς (PDD-NOS)
Κύρια χαρακτηριστικά των Διαταραχών Αυτιστικού Φάσματος
Τα άτομα με ΔΑΦ ενδέχεται να παρουσιάζουν, σε διαφορετικό βαθμό και ένταση:
Δυσκολίες στην επικοινωνία, όπως:
- καθυστέρηση ή άτυπη ανάπτυξη λόγου
- δυσκολίες κατανόησης και χρήσης κοινωνικών κανόνων επικοινωνίας
- μειωμένη βλεμματική επαφή
- περιορισμένες πραγματολογικές δεξιότητες
- ηχολαλία, κυριολεκτική ερμηνεία λόγου
- δυσκολία κατανόησης συναισθημάτων, πρόθεσης και χιούμορ
Δυσκολίες στην κοινωνική αλληλεπίδραση, όπως:
- περιορισμένη συναισθηματική ανταπόκριση
- δυσκολία στη δημιουργία και διατήρηση σχέσεων
- μειωμένη κοινωνική πρωτοβουλία
- δυσκολία προσαρμογής σε αλλαγές ρουτίνας και περιβάλλοντος
Ιδιαιτερότητες στο παιχνίδι και στη συμπεριφορά, όπως:
- απουσία ή περιορισμός συμβολικού παιχνιδιού
- στερεοτυπικό ή επαναλαμβανόμενο παιχνίδι
- έντονες εμμονές με συγκεκριμένα αντικείμενα ή θέματα
Στερεοτυπίες και αισθητηριακές ιδιαιτερότητες, όπως:
- κινητικές στερεοτυπίες (φτερουγίσματα, τινάγματα χεριών, επαναλαμβανόμενες κινήσεις)
- λεκτικές στερεοτυπίες
- υπερευαισθησία ή υποευαισθησία σε ήχους, φώτα, υφές, οσμές ή γεύσεις
Πρώιμα σημάδια
Τα πρώτα σημάδια μπορεί να εμφανιστούν ήδη από τη βρεφική ηλικία και περιλαμβάνουν:
Aπουσία χειρονομιών (δείξιμο, χαιρετισμό)
Mειωμένη ανταπόκριση στο όνομα
Περιορισμένη βλεμματική επαφή
Αδιαφορία για κοινωνική αλληλεπίδραση
Καθυστέρηση ή απώλεια λόγου και κοινωνικών δεξιοτήτων
Περιορισμένο ή άτυπο παιχνίδι
Διάγνωση και παρέμβαση
Η διάγνωση πραγματοποιείται από παιδοψυχίατρο ή αναπτυξιολόγο, μετά από ολοκληρωμένη αναπτυξιακή αξιολόγηση.
Δεν υπάρχει «θεραπεία» για τις ΔΑΦ, ωστόσο η έγκαιρη και εξατομικευμένη παρέμβαση μπορεί να επιφέρει σημαντική βελτίωση στη λειτουργικότητα και την ποιότητα ζωής του παιδιού.
Οι παρεμβάσεις περιλαμβάνουν:
- Πρώιμη Παρέμβαση
- Λογοθεραπεία
- Εργοθεραπεία
- Ειδική Μαθησιακή Παρέμβαση
- Ψυχολογική Υποστήριξη
- Δομημένα προγράμματα (TEACCH, ABA, PECS κ.ά.)
- Συμβουλευτική και εκπαίδευση γονέων
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χορηγηθεί φαρμακευτική αγωγή, αποκλειστικά για τη διαχείριση συνοδών συμπτωμάτων, πάντα σε συνεργασία με τον θεράποντα ιατρό.
Οριζοντασ
παιδί · έφηβος · οικογένεια
Διαταραχές Αισθητηριακής Επεξεργασίας (Sensory Processing Disorders – SPD)
Οι Διαταραχές Αισθητηριακής Επεξεργασίας (SPD) αφορούν δυσκολίες που εμφανίζει ένα παιδί στην αντίληψη, ερμηνεία και αντίδραση σε αισθητηριακά ερεθίσματα από το περιβάλλον ή από το ίδιο του το σώμα. Τα παιδιά με SPD μπορεί να παρουσιάζουν υπερευαισθησία ή υποευαισθησία σε έναν ή περισσότερους αισθητηριακούς τομείς, όπως η όραση, η ακοή, η αφή, η κίνηση, η γεύση ή η όσφρηση.
Οι συνέπειες των διαταραχών αυτών μπορεί να επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινότητα του παιδιού, τη συμμετοχή του σε κοινωνικές δραστηριότητες, την ακαδημαϊκή επίδοση και την αυτονομία του, καθώς και την ψυχοσυναισθηματική του ισορροπία.
Συμπτώματα που μπορεί να παρατηρηθούν
Τα χαρακτηριστικά των παιδιών με SPD διαφέρουν ανάλογα με τον τύπο και την ένταση της διαταραχής, και περιλαμβάνουν:
- Υπερευαισθησία (Hyper-responsiveness): αποφυγή έντονων ή καινοφανών ερεθισμάτων, άγχος ή δυσφορία σε θορύβους, φωτεινό φως, αφής, πλήθος, έντονη πίεση ή κινήσεις.
- Υποευαισθησία (Hypo-responsiveness): μειωμένη αντίδραση σε αισθητηριακά ερεθίσματα, αναζήτηση ισχυρών ερεθισμάτων, περιορισμένη αντίληψη πόνου ή θερμοκρασίας.
- Δυσκολίες στον κινητικό συντονισμό: αδέξια κίνηση, προβλήματα ισορροπίας, δυσκολίες στον οπτικοκινητικό συντονισμό.
- Προβλήματα συμπεριφοράς: εκρήξεις θυμού, απόσυρση, υπερκινητικότητα, δυσκολία συγκέντρωσης.
- Δυσκολίες στην καθημερινή λειτουργικότητα: ένδυση, φαγητό, προσωπική υγιεινή, σχολικές δραστηριότητες.
Η διαταραχή μπορεί να αφορά ένα μόνο αισθητηριακό σύστημα ή συνδυασμό πολλών συστημάτων, καθιστώντας την αξιολόγηση και την παρέμβαση ιδιαίτερα εξατομικευμένη.
Αισθητηριακή Ολοκλήρωση (Sensory Integration – SI)
Η Αισθητηριακή Ολοκλήρωση (SI) είναι μια επιστημονικά τεκμηριωμένη μέθοδος παρέμβασης που στοχεύει στη βελτίωση της ικανότητας του παιδιού να επεξεργάζεται και να ανταποκρίνεται στα αισθητηριακά ερεθίσματα. Μέσω στοχευμένων δραστηριοτήτων και παιχνιδιών, ο εργοθεραπευτής βοηθά τα παιδιά να αναπτύξουν:
- Μυϊκή ισχύ, σταθερότητα και κινητικό συντονισμό
- Ισορροπία και αδρή κινητικότητα
- Λεπτή κινητικότητα και δεξιότητες χειρισμού αντικειμένων
- Οπτικοκινητικό και ακουστικοκινητικό συντονισμό
- Αντίληψη σώματος και χώρου
- Ρύθμιση αισθητηριακής διέγερσης και προσοχής
Η παρέμβαση βασίζεται στην αρχή ότι η σωστή επεξεργασία των αισθητηριακών πληροφοριών είναι κρίσιμη για την ανάπτυξη γνωστικών, κινητικών, κοινωνικών και συναισθηματικών δεξιοτήτων.
Snoezelen – Controlled Multisensory Environment (MSE)
Στο κέντρο μας, η μέθοδος Snoezelen λειτουργεί ως πολυαισθητηριακό περιβάλλον για παιδιά και εφήβους με διαταραχές αισθητηριακής επεξεργασίας.
Η φιλοσοφία της μεθόδου βασίζεται στην προσεκτική, ελεγχόμενη διέγερση των αισθήσεων (όραση, ακοή, αφή, όσφρηση) με σκοπό την βελτίωση της αυτορρύθμισης, της συγκέντρωσης και της ψυχοσυναισθηματικής ισορροπίας.
Η παρέμβαση είναι μη καθοδηγούμενη, επιτρέποντας στο παιδί να εξερευνά και να ρυθμίζει τα αισθητηριακά ερεθίσματα σύμφωνα με τις δικές του ανάγκες. Με αυτόν τον τρόπο, το παιδί:
Αναπτύσσει αισθητηριακή ολοκλήρωση και αυτορρύθμιση
Βελτιώνει την προσοχή, τη συγκέντρωση και την επιδεξιότητα
Προωθεί τη χαλάρωση και τη συναισθηματική ασφάλεια
Υποστηρίζει την κοινωνικοποίηση όταν εφαρμόζεται σε ομαδικά πλαίσια
Το πρόγραμμα Snoezelen συμπληρώνει την εργοθεραπευτική παρέμβαση και τα εξατομικευμένα προγράμματα αισθητηριακής ολοκλήρωσης, ενισχύοντας την αποτελεσματικότητα των θεραπευτικών δράσεων και προσφέροντας ένα καινοτόμο, επιστημονικά τεκμηριωμένο εργαλείο για παιδιά με SPD, αυτισμό, ΔΕΠΥ, αναπτυξιακές ή νευροαναπτυξιακές διαταραχές.
4
Οριζοντασ
παιδί · έφηβος · οικογένεια
Νοητική Αναπτυξιακή Διαταραχή
Η Νοητική Αναπτυξιακή Διαταραχή χαρακτηρίζεται από περιορισμούς στη νοητική λειτουργία και στην προσαρμοστική συμπεριφορά, που εμφανίζονται κατά την αναπτυξιακή περίοδο.
Επηρεάζονται:
Η μάθηση
Η επίλυση προβλημάτων
Η κοινωνική λειτουργικότητα
Η αυτονομία στην καθημερινή ζωή
Η παρέμβαση είναι μακροχρόνια και ολιστική, με στόχο τη μεγιστοποίηση της λειτουργικότητας και της ποιότητας ζωής, μέσω διεπιστημονικής ομάδας.